Architektura: Leopold Baumhorn

[Ribizli]

Leopold Baumhorn (weg. Baumhorn Lipót) urodzil sie w malej miejscowosci niedaleko Budapesztu. Studiowal architekture w Wiedniu. Po powrocie na Wegry, osiadl w Budapeszcie, gdzie pracowal w firmie architektonicznej z Ödönem Lechnerem i Gyula Pártosem. Baumhorn budowal szkoly, banki i kamienice czynszowe a nawet budynki przemyslowe, ale najbardziej jest znany jako architekt licznych synagog. Samodzielnie zaprojektowal 22 synagogi i w kilkunastu innych wspoldzialal w budowie badz przebudowie. Wiekszosc ich stoi po dzien dzisiejszy. Niektore z nich nadal sa uzywane przez spolecznosci zydowskie jako miejsca modlitwy (Szeged), inne z braku wiernych zostaly przeznaczone na muzea, biblioteki czy galerie (Kecskemét).
Za najwieksze osiagniecie Baumhorna jest uwazana Nowa Synagoga w Szegedzie/Segedynie (zdjecie jej bylo prezentowane w "Gra: co to za miejsce"). Niektorzy uwazaja ja za najpiekniejsza synagoge na swiecie.
Baumhorn zostal pochowany w Budapeszcie na cmentarzu przy Kozma utca. Na jego nagrobku widnieja nazwy miast, w ktorych stoja zaprojektowane przez niego synagogi, na gornej czesci nagrobka widnieje kopula synagogi segedynskiej

[Ribizli]

Pierwsza synagoga zaprojektowana przez L.Baumhorna w 1888 roku
( Estergom). Od konca II wojny swiatowej nie jest uzywana jako miejsce religijne

[Ribizli]

Synagoga w Szolnku powstala w latach 1898-99. Byla uzywana do 1944 roku. Po wojnie zostala odremontowana i obecnie dziala tam galeria sztuki. Wyglad zewnetrzny zostal zachowany w stanie oryginalnym, natomiast wnetrze zostalo dostosowane do nowego przeznaczenia budowli.
Z zewnatrz:



W poblizu synagogi znajduje sie popiersie L.Baumhorna:

[Ribizli]

Wnetrze synagogi w Szolnokun (po remoncie): widoczne sa pewne oryginalne elementy (tablice z dekalogiem nad wejsciem). A takze piekne luki, wnetrze kopuly, kolumny.
Dzisiaj odbywaja sie tutaj wystawy, koncerty itp.

[Ribizli]

Synagoga w Temesvár (rum.Timișoara) zostala otwarta w 1889 roku. Stoi po dzien dzisiejszy. Jest rowniez znana jako Synagoga Fabryczna (od czesci miasta). Jest ona jedna z bardziej dekoracyjnych synagog projektowanych przez L.Baumhorna. Na dachu jest piec kopul: wieksza po srodku, a cztery na rogach. W srodku synagogi znajduja sie organy znanej przedwojennej firmy.
Zdjecie z lat ostatnich (synagoga ponoc ma byc odnawiona gdyz znajduje sie w oplakanym stanie) :

[Ribizli]

W 1891 roku zostala otwarta synagoga w Brassó/Brașov. Zaczal sie utwierdzac charakterystyczny styl L.Baumhorna: charakterystyczna kopula a w srodku budynku szerokie luki i bogata ornamentacja. Synagoga ta uzywana jest po dzien dzisiejszy przez tamtejsza spolecznosc.
Oto zdjecie zrobione w kwietniu tego roku:

[Ribizli]

Za najwieksze osiagniecie Leopolda Baumhorna jest uwazana synagoga w Szegedzie. Ukonczono ja w 1902 roku. Wtedy glownym rabinem w Szegedzie byl Immanuel Lőw. Bral on czynny udzial w projektowaniu synagogi, proponujac rozne symbole i motywy roslinne. Czesto pisze sie ze jest to synagoga w stylu secesyjnym, co nie jest do konca prawda gdyz jest to mieszanina wielu stylow od romanskiego przez gotyk i barok z wykorzystaniem wielu elementow bizantyjskich . Synagoga ma 1340 miejsc siedzacych i wspaniala akustyke. Oprocz obrzedow religijnych odbywaja sie tutaj koncerty organowe i inne.
Wnetrze jest imponujace w kolorze bialo-niebieskim. Napisy sa po wegiersku i po hebrajsku. Jednym z nich jest "kochaj blizniego swego jak siebie samego"w obu jezykach nad glownym oltarzem...

[Kamjon]

Ribizli, jak zwykle swietnie opracowane

[Ribizli]

Lipót Bauhmhorn zaprojektowal reformowana synagoge w Makó w stylu mauretansko-secesyjnym. Oficjalne otwarcie synagogi odbylo sie 2-go wrzesnia 1914 roku. Sluzyla spolecznosci do czasow IIWS. Podczas wojny kopula zostala uszkodzona i pozniej budynek popadl w ruine. Az w koncu postanowiano go rozebrac w 1965 roku. Pozostaly tylko stare pocztowki. Tak wygladala w 1915 roku: