20-08-2025, 11:58
Według danych Węgierskiego Banku Narodowego (MNB) dług publiczny w drugim kwartale 2025 roku wyniósł 63 981 mld forintów, co odpowiada 76% PKB. Jeszcze na początku roku zadłużenie wynosiło 59 875,7 mld forintów, czyli 73,5% ówczesnego PKB. Oznacza to, że w ciągu sześciu miesięcy węgierskie państwo zwiększyło dług o 4105,3 mld forintów, a wskaźnik zadłużenia wzrósł o 2,5 punktu procentowego – wyjątkowo szybko.
Do wzrostu długu przyczynił się przede wszystkim wysoki deficyt bieżących finansów publicznych. W pierwszym półroczu wyniósł on 2773 mld forintów, a dodatkowe emisje obligacji rządowych powiększyły zadłużenie. Jednocześnie, według danych Centralnego Urzędu Statystycznego (KSH), wzrost gospodarczy w tym okresie praktycznie się zatrzymał. Połączenie stagnacji PKB i rosnącego długu nominalnego pogłębiło problem.
Choć przepisy ustawy zasadniczej i ustaw o finansach publicznych formalnie nakazują obniżanie zadłużenia, w praktyce w 2025 roku nie tylko nie spadnie ono, ale jeszcze nieznacznie wzrośnie. MNB już w czerwcu ostrzegał, że redukcja długu będzie wyjątkowo trudna z powodu niskiego tempa wzrostu gospodarczego oraz wysokiego deficytu. Bank centralny prognozuje, że PKB zwiększy się w tym roku jedynie o 0,8%. Jeszcze dwa miesiące temu przewidywał, że wskaźnik zadłużenia wzrośnie tylko nieznacznie – z 73,5% na koniec 2024 roku do 73,7% w 2025 r., po czym ponownie zacznie spadać. Obecny poziom 76% sprawia jednak, że realizacja tej prognozy wydaje się mało prawdopodobna.
Na trudności nakłada się polityka rządu, który w przededniu wyborów wprowadza kolejne programy zwiększające wydatki i ograniczające dochody budżetu, co dodatkowo utrudnia zmniejszenie zadłużenia.
Największym problemem związanym z wysokim długiem publicznym są koszty jego obsługi. W tym roku budżet wyda rekordowe 3836 mld forintów – równowartość 4,3% PKB – tylko na odsetki. To najwyższy poziom w całej Unii Europejskiej. Dla porównania, na edukację państwo przeznacza 4700 mld forintów, a na ochronę zdrowia 6800 mld. Oznacza to, że odsetki pochłaniają niemal tyle samo co całe wydatki na szkolnictwo. Gdyby udało się w średnim okresie zmniejszyć koszty obsługi długu o 1000–1500 mld forintów, uwolniłoby to ogromne środki, które można by przeznaczyć na cele społeczne lub inwestycje.
Dzisiejsze problemy są wynikiem wieloletniej polityki fiskalnej. Kiedy Fidesz i Viktor Orbán przejęli władzę w 2010 roku, jednym z głównych haseł była walka z zadłużeniem, które gwałtownie wzrosło podczas kryzysu finansowego 2008 roku za rządów socjalistów.
W imię walki z zadłużeniem rząd Orbána znacjonalizował oszczędności prywatnych funduszy emerytalnych, a pozyskane 3000 mld forintów wykorzystał do zmniejszenia zadłużenia i załatania dziur budżetowych.
Mimo antyzadłużeniowej retoryki, dług systematycznie rósł. W połowie 2010 roku, kiedy Orbán przejął władzę, wynosił 22 tys. mld forintów, a w ciągu dekady zwiększył się o kolejne 9 tys. mld, osiągając 31 tys. mld. Obecnie sięga już 64 tys. mld, czyli o 42 tys. mld więcej niż w momencie przejęcia władzy. Jedynym pozytywnym elementem jest fakt, że w latach 2010–2020 wskaźnik długu do PKB spadł z 83% do 65%.
Po 2020 roku równowaga finansów publicznych została jednak całkowicie zachwiana. W ciągu zaledwie pięciu i pół roku dług praktycznie się podwoił. W 2021 roku wskaźnik zadłużenia wzrósł do 79%, a obecny poziom 76% jest najwyższy od trzech lat. Analitycy przewidują, że w kolejnych kwartałach wskaźnik ten będzie spadał bardzo powoli.
Źródło: Népszava, Zsolt Papp
Do wzrostu długu przyczynił się przede wszystkim wysoki deficyt bieżących finansów publicznych. W pierwszym półroczu wyniósł on 2773 mld forintów, a dodatkowe emisje obligacji rządowych powiększyły zadłużenie. Jednocześnie, według danych Centralnego Urzędu Statystycznego (KSH), wzrost gospodarczy w tym okresie praktycznie się zatrzymał. Połączenie stagnacji PKB i rosnącego długu nominalnego pogłębiło problem.
Choć przepisy ustawy zasadniczej i ustaw o finansach publicznych formalnie nakazują obniżanie zadłużenia, w praktyce w 2025 roku nie tylko nie spadnie ono, ale jeszcze nieznacznie wzrośnie. MNB już w czerwcu ostrzegał, że redukcja długu będzie wyjątkowo trudna z powodu niskiego tempa wzrostu gospodarczego oraz wysokiego deficytu. Bank centralny prognozuje, że PKB zwiększy się w tym roku jedynie o 0,8%. Jeszcze dwa miesiące temu przewidywał, że wskaźnik zadłużenia wzrośnie tylko nieznacznie – z 73,5% na koniec 2024 roku do 73,7% w 2025 r., po czym ponownie zacznie spadać. Obecny poziom 76% sprawia jednak, że realizacja tej prognozy wydaje się mało prawdopodobna.
Na trudności nakłada się polityka rządu, który w przededniu wyborów wprowadza kolejne programy zwiększające wydatki i ograniczające dochody budżetu, co dodatkowo utrudnia zmniejszenie zadłużenia.
Największym problemem związanym z wysokim długiem publicznym są koszty jego obsługi. W tym roku budżet wyda rekordowe 3836 mld forintów – równowartość 4,3% PKB – tylko na odsetki. To najwyższy poziom w całej Unii Europejskiej. Dla porównania, na edukację państwo przeznacza 4700 mld forintów, a na ochronę zdrowia 6800 mld. Oznacza to, że odsetki pochłaniają niemal tyle samo co całe wydatki na szkolnictwo. Gdyby udało się w średnim okresie zmniejszyć koszty obsługi długu o 1000–1500 mld forintów, uwolniłoby to ogromne środki, które można by przeznaczyć na cele społeczne lub inwestycje.
Dzisiejsze problemy są wynikiem wieloletniej polityki fiskalnej. Kiedy Fidesz i Viktor Orbán przejęli władzę w 2010 roku, jednym z głównych haseł była walka z zadłużeniem, które gwałtownie wzrosło podczas kryzysu finansowego 2008 roku za rządów socjalistów.
W imię walki z zadłużeniem rząd Orbána znacjonalizował oszczędności prywatnych funduszy emerytalnych, a pozyskane 3000 mld forintów wykorzystał do zmniejszenia zadłużenia i załatania dziur budżetowych.
Mimo antyzadłużeniowej retoryki, dług systematycznie rósł. W połowie 2010 roku, kiedy Orbán przejął władzę, wynosił 22 tys. mld forintów, a w ciągu dekady zwiększył się o kolejne 9 tys. mld, osiągając 31 tys. mld. Obecnie sięga już 64 tys. mld, czyli o 42 tys. mld więcej niż w momencie przejęcia władzy. Jedynym pozytywnym elementem jest fakt, że w latach 2010–2020 wskaźnik długu do PKB spadł z 83% do 65%.
Po 2020 roku równowaga finansów publicznych została jednak całkowicie zachwiana. W ciągu zaledwie pięciu i pół roku dług praktycznie się podwoił. W 2021 roku wskaźnik zadłużenia wzrósł do 79%, a obecny poziom 76% jest najwyższy od trzech lat. Analitycy przewidują, że w kolejnych kwartałach wskaźnik ten będzie spadał bardzo powoli.
Źródło: Népszava, Zsolt Papp
